"არის დასავლეთი და აღმოსავლეთი ნუ ფიქრობთ არიან ერთი,
სანამ ცა არსებობს ან მიწა ასეთი რომლებსაც დასცქერის ღმერთი,
მაგრამ მწამს ორივე უმალვე განდგება სხვაობაც ეშმაკმა იცის,
თუ ორი ვაჟკაცი პირისპირ დადგება საზღვარზე ცისა და მიწის."
რუდიარდ კიპლინგი 1889. თარგმანი კოტე ყუბანეიშვილის
ვან გოგის მიერ მის სახელოსნოში შესრულებული პორტრეტი იაპონური სურათებით ფონაზე
მე-19 საუკუნე იყო პერიოდი როდესაც აღმოსავლეთმა და დასავლეთმა ერთმანეთთან დაახლოვება დაიწყო. პარიზის მსოფლიო გამოფენებმა 1878, 1889, 1900 წლებში
მხატვრებსა და ინტელექტუალებს საშუალება მისცა უკეთ გასცნობოდნენ აღმოსავლურ ხელოვნებას. თუ ამ პერიოდის ხელოვნებაში მიმდინარე ტენდენციებს დავაკვირდებით ვნახავთ, როგორ უთმობს ევროპულ სახვით ხელოვნებაში იტალიური რენესანსის დროიდან გამეფებული სფუმატო (შუქ-ჩრდილის რბილი გადასვლები) ადგილს იაპონურ პლაკატურობას. ამ ტრანზიციის საუკეთესო მაგალითად ალბათ ვან გოგის ფერწერა გამოდგება. მხატვრის სურათები მისი პარიზში გადასახლების შემდეგ რადიკალურად იცვლება. შუქ-ჩრდილსა და სივრცეს სულ უფრო ნაკლები მნიშვნელობა ენიჭება და მთელი აქცენტი ნათელ ფერებსა და კონტურზე გადადის, რითაც სულ უფრო და უფრო ემსგავსება იმ იაპონურ სურათებს, რომლებსაც ის აგროვებდა და თავის სახელოსნოში კედლებზე კიდებდა.
წვიმის შემდეგ. 2014. ზეთი ტილოზე.
ასე ხდება, რაც მოგწონს, დიდ ხანს აკვირდები, ტკბები მისი ესთეტიკით, და გინდა ეს თუ არა, საბოლოოდ, იგი ასახვას შენს ხელოვნებაშიც ჰპოვებს.
ერთი წლის წინ, არ ვიცი საიდან, თავში იდეები მომივიდა და ნახატების ახალი სერია შევქმენი-წვიმების სერია ჰქვია. ნახატები ბრტყელია, არავითარი სივრცე, არც ფორმები. ხელით ნაქსოვი ხალიჩასავით აქვს ჩაწნული სხვადახვა ფერები, რომლებიც ერთმანეთს არ ერევა. უბრალოდ ერთმანეთის გვერდიგვერდ არიან და შორიდან თუ შეხედავ, მხოლოდ მაშინ აღიქმებიან ერთ მთლიანობად. მოკლედ ხალიჩასავითაა.
ახლახან მივხვდი თუ საიდან მომივიდა თავში მათი ხატვის იდეა....

როგორც ყველა ბავშვს, მეც არ მინდოდა ხოლმე ადრე დაძინება. აივანზე უფროსების მოსმენა მერჩივნა, მაგრამ ვინ მოგცემდა ამის ნებას. მაიძულებდნენ დავწოლილიყავი და დამეძინა. მეც სხვა რა გზა მქონდა, ვწვებოდი კედლისკენ, ანუ ხალიჩისკენ გადავბრუნდებოდი ხოლმე-ვითომ მეძინა. სინამდვილეში თვალები ფართოდ მქონდა გახელილი და ამ ხალიჩას ვუყურებდი, არა იმიტომ რომ ყოველთვის მისი ყურება მინდოდა, არამედ იმიტომ რომ თავი მძინარედ მომეჩვენებინა ბებიასთვის. ვინ იცის, რამდენი საათი მაქვს მის ყურებაში გატარებული...
გავიდა წლები... ერთხელ, ოლღა ბებიამ გვერდით დამისვა და ამ ხალიჩის შეძენის ამბავი მომიყვა. თურმე, თბილისში შეუძენია მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. მითხრა ძალიან ძვირი ღირდა, მაგრამ იმდენად მომეწონა, რაც დანაზოგი მქონდა, არ დავიშურე და მაინც ვიყიდეო. მინდა ეს ხალიჩა შენ გაჩუქო და რამე კარგ საქმეში თუ დაგჭირდა ფული, იმ შემთხვევაში გაყიდეო.

მირზა (პაპუნა) დავითაია
No comments:
Post a Comment